ESD အဆင္သင့္ျဖစ္ၿပီလား Written by ပါေမာကၡခင္ေဇာ္ဦး

အမ်ဳိးသားဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ၏ အေျခခံအုတ္ျမစ္သည္ ပညာေရးျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ယေန႔မွစ၍ ေရွ႕ဆက္ ေဖာ္ေဆာင္ရမည့္ ျမန္မာ့အမ်ဳိးသားပညာေရးသည္ မူဟန္မယြင္းဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ျခင္းကုိ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ စြမ္းရွိသည့္ပညာေရး (Education for Sustainable Development) ဆုိသည့္ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ ေခတ္မီပညာေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚ တက္ၿပီး ေလွ်ာက္လွမ္းႏုိင္မည့္ပညာေရး ျဖစ္ကုိျဖစ္ရ မည္ျဖစ္ပါ ေၾကာင္း ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတဦးသိန္းစိန္က ေအာက္တုိဘာ ၇ ရက္လက္ေတြ႕က်ေသာ ပညာေရးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ ေဆြးေႏြးပဲြတြင္ အတိအလင္းညႊန္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္ေလသည္။

သမၼတႀကီးလမ္းညႊန္ခဲ့သည့္ ESD ပညာေရးသည္ ေခတ္မီ၏။ ျမင့္မား၏။ အနာဂတ္ႀကိဳျမင္သိမႈျပည့္စုံ ၏။ တစ္ခ်က္သာ စုိးရိမ္ဖြယ္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတႀကီး လမ္းညႊန္ခဲ့သည့္ ျမင့္မားေခတ္မီ ESD စနစ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္မည့္ပညာေရး ပညာရွင္ပုဂၢိဳလ္မ်ားအပါအဝင္ သက္ဆုိင္သူ မ်ားအားလုံး၏ ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္ ထမ္းေဆာင္မႈျမင့္မားေခတ္မီရန္ အထူးလုိအပ္မည္ျဖစ္ေပသည္။ ျမန္မာ့ပညာေရးသမားမ်ား ESD အတြက္ အဆင္သင့္ျဖစ္ပါၿပီးလား။ ျဖစ္လွ်င္ေကာင္း၏။ မျဖစ္ေသး လွ်င္ကား ယေန႔ခ်က္ခ်င္းစတင္ျပင္ဆင္ပါမွ ESD စနစ္ ျမင့္မားေခတ္မီ ေအာင္ျမင္ေပမည္။

ESD ဟူေသာ ႏုိင္ငံတကအဆင့္ေခတ္မီ ပညာေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚ တက္လွမ္းလုိက္ၿပီျဖစ္၍ အျခား ႏုိင္ငံမ်ားနည္းတူ ေျခလွမ္းသြက္သြက္လွမ္းေပး႐ုံမက ဒုန္းကေလးအေျပးတက္ႏုိင္ပါမွ ႏုိင္ငံတကာ အဆင့္မီ ESD ေအာင္ျမင္မႈပန္းတုိင္ကုိ လွမ္းကုိင္ႏုိင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျမန္မာ့ပညာေရးသမားႀကီးငယ္ တုိ႔ အစဥ္အၿမဲသတိခ်ပ္ေနရန္ အဓိကက်ေပသည္။

ဆင္းရဲမဲြေတသည့္ ႏုိင္ငံငယ္မ်ား၏ မ်ားလွစြာေသာ သမုိင္းေၾကာင္းသာဓကအရ အသုံးမ်ားခဲ့ၾကသည့္ စမ္းသပ္ခံပညာေရးႏွင့္ ငါးပြက္ရာ ငါးစာခ်ပညာေရးစနစ္မ်ဳိးသည္ ယခုေဖာ္ေဆာင္ရေတာ့မည့္ ESD ပညာေရးႏွင့္ မအပ္စပ္႐ုံမက ဖီလာကန္႔လန္႔သေဘာပင္ ေဆာင္ေနသည္ကုိ အဆင့္ျမင့္ေသာေခတ္ သစ္ ESD ပညာေရးစနစ္ကုိ ေမွ်ာ္မွန္းဦးတည္သည့္ ပညာေရးဆရာအားလုံး သိရွိယုံၾကည္ၾကရန္ လုိအပ္ပါသည္။

ေခတ္မီ ESD ပညာေရးကုိ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေဖာ္ေဆာင္လုိပါက ပညာေရးလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ကုိ အရွိန္အဟုန္သာမက အရည္အေသြးပုိင္းကုိပါ ဦးတည္အဆင့္ျမႇင့္ရပါမည္။ ျမန္မာ့ပညာေရး အရည္အေသြးဟု ဆုိလုိက္သည္ႏွင့္ ဝိဝါဒကဲြျပားသည့့္ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ အဓိပၸာယ္ေဖာ္ခ်က္မ်ား ေတြ႕လာရေတာ့သည္။

တခ်ဳိ႕ပုဂၢိဳလ္မ်ားက ခုိင္မာတိက်သည့္ကိန္းဂဏန္း ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ျမန္မာ့ပညာေရးေအာင္ျမင္ သည္။ အရည္အေသြးရွိသည္ဟုခံယူ ယုံၾကည္ေျပာေဟာသည္။ တခ်ဳိ႕ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကမူ ႀကံဳေတြ႕ သာဓကမ်ားစြာကုိ ေထာက္ျပ၍ အရည္အေသြးနိမ့္က်သည္ဟု ထထစ္ခ်မွတ္ယူေဝဖန္၏။ ကြာျခားလွ သည့္ အနိမ့္အျမင့္အစြန္းႏွစ္ပါးၾကားတြင္ ညပ္ေနသည့္ ျပည္သူျပည္သား သန္း ၆၀ ကား ဘယ္အရာ သာမွန္းမသိ၊ ခက္လွပါဘိျဖစ္ေနေပေတာ့သတည္း။

ဤသုိ႔ေသာ အျငင္းပြားဖြယ္ ပညာေရးအက်ပ္အတည္းကုိ ေျဖရွင္းေပးႏုိင္မည့္နည္းလမ္းတစ္ခုတည္း သာရွိေပ၏။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ား ဂုဏ္ယူဝင့္ႂကြားစြာ ရယူျပသေလ့ရွိသည့္ ISO ကဲ့သုိ႔ေသာ ႏုိင္ငံတကာပညာေရးစံကုိ ရယူအကဲျဖတ္ျခင္းသည္ အေသအခ်ာအေရရာဆုံးပင္ ျဖစ္ေပသည္။

ကမာၻတစ္ဝန္းရွိ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ၿပီး ႏုိင္ငံႀကီးမ်ားသာမက ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လုိသည့္ ဆင္းရဲမဲြေတႏုိင္ငံ ငယ္မ်ားကပါ ႏုိင္ငံတကာစံကုိ တန္ဖုိးထားရယူေလ့ရွိၾကသည္။

ႏုိင္ငံတကာပညာေရး အရည္အေသြး အကဲျဖတ္စံမ်ားကလည္း မေရမတြက္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ မ်ား ျပားစုံလင္လွေပ၏။ ကုလသမဂၢႏွင့္ ကမာၻ႔ဘဏ္စံမ်ား အာဖရိကႏုိင္ငံမ်ားအတြက္ SACMEQ စံ၊ CON FEMEN ႏုိင္ငံစုအတြက္ PASEC စံ၊ Mckinsey Intervention Database စံ၊ PIRLS စံ၊ TIMSS စံဟူ၍ ႏုိင္ငံတကာ ပညာေရးအကဲျဖတ္စံမ်ား၊ တန္ဖုိးမ်ား စုံလင္စြာေပၚထြန္းအသုံးျပဳေနၾကေပသည္။

ကမာၻတစ္လႊား လူသုံးအမ်ားဆုံးႏွင့္ နာမည္အႀကီးဆုံး ပညာေရးစံမွာကား ကမာၻ႕ရြာအေနာက္ျခမ္းႏွင့္ ဥေရာပႏုိင္ငံမ်ား လက္ခံအတည္ျပဳသည့္ PISA (Programme for International Student Assess-ment) ပီဆာစံပင္ျဖစ္ေလေတာ့၏။ PISA ၏ေနာက္ဆုံးေပၚ သုေတသနအကဲျဖတ္မႈထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ကမာၻ႕ပညာေရးအရည္အေသြးတြင္ ဖင္လန္ႏုိင္ငံ၊ ကေနဒါႏုိင္ငံ၊ က်ဴးဘားႏုိင္ငံႏွင့္ ေတာင္ကုိးရီးယား ႏုိင္ငံ ပညာေရးစနစ္တုိ႔က ထိပ္ပုိင္းမွဦးေဆာင္ေအာင္ျမင္ေနသည္ကုိ ေတြ႕ရွိရသည္။ ဂုဏ္ျပဳဖြယ္ ေကာင္းလွၿပီး အတုယူၾကရန္ သင့္လွပါ၏။

ယခုအခါ ESD မွာ ႏုိင္ငံတကာတြင္ေပၚထြန္းေခတ္စားေနၿပီး ကမာၻ႕ကုလသမဂၢအဖဲြ႕ႀကီးကပင္ DESD ေခၚ United Nations Decade of Education For Sustainable Development (2005-2014) ဆယ္စုႏွစ္စီမံကိန္းႀကီး ေအာင္ျမင္ေစရန္ တြန္းအားေပးေနသည့္ စနစ္သစ္ျဖင့္သျဖင့္ ျမန္မာလည္း ေခတ္မီဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ လမ္းစေပၚသုိ႔ တက္လွမ္းလာႏုိင္ေတာ့မည္ ျဖစ္ေပသည္။

ESD စနစ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္မည့္ ျမန္မာ့ပညာေရးပညာရွင္မ်ားအေနႏွင့္ ကမာၻက Brundt Lands Commission ဟုသိၾကသည့္ WCED/UNEP ေကာ္မရွင္စာတမ္းဒႆနမ်ား၊ ပညာေရးပါရဂူ မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ di Castri (1995) ႏွင့္ Mawhinney (2002) တုိ႔၏ ESD အဓိပၸာယ္ေဖာ္ခ်က္ႏွစ္မ်ဳိး ESD ၏ Classical Pillars သေဘာတရားမ်ားသာမက ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္သမၼႀကီး၏ မူဟန္မယြင္း တုိးတက္ျခင္းႏွင့္ ျမန္မာ့တန္ဖုိး Soft Powers ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္မႈမ်ားကုိ သိရွိနားလည္ရန္ လုိအပ္မည္ ျဖစ္ေပသည္။

အဆင့္ျမင့္မားသည့္ ေခတ္သစ္ ESD ပညာေရးစနစ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္မည္ဆုိပါက System Redesign ေခၚ အႏွစ္သာရပါဝင္သည့္ ပုံစံေျပာင္းမႈမ်ဳိး လုိအပ္ေလ့ရွိပါသည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈျမင့္မား လွသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ Design Model မ်ားစနစ္တက် ေရးဆဲြေဆာင္ရြက္ေလ့ရွိေပ၏။ ESD Design Model ေခၚ ပုံစံတူတြင္ အနည္းဆုံးေအာက္ေဖာ္ျပပါ ဝိေသသငါးရပ္ ပါရွိတတ္ေပသည္။

၁။       ပညာေရးျဖစ္စဥ္ ျမင့္မားျပည့္စုံမႈ

          (Enlightened Pedagogy Educational Cyberneticss)

၂။       သုေတသနအေျခခံ ခုိင္မာေတာင့္တင္းျခင္း

          (Research Based Decisions)

၃။       အုပ္ခ်ဳပ္စီမံခန္႔ခဲြမႈစြမ္းရည္ ျမင့္မားေခတ္မီျခင္း

          (Cyberage Education Management/Administration)

၄။       Societal Outreach ေခၚ လူမႈဝန္းက်င္ျဖန္႔ၾကက္စည္း႐ုံးႏုိင္ျခင္း စြမ္းရည္ႏွင့္

၅။       Diffusion ေခၚအမ်ားျပည္သူ ဗဟုိျပဳလူထုၾကား စိမ့္ဝင္ပ်ံ႕ႏွံ႔အစီအစဥ္မ်ား။

အထက္ေဖာ္ျပပါ ESD ပညာေရးစနစ္သစ္အတြက္ အေရးပါသည့္ ဝိေသသႀကီးမ်ားျပည့္စုံလာပါက အဆင့္ျမင့္ေခတ္မီတုိးတက္သည့္ ESD စနစ္ေပၚထြန္းေခတ္စားလာမည္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရ ပါသတည္း။

Credit The Yangon Times Daily အတဲြ(၁)၊ အမွတ္(၁၆၉)၊ ႏုိဝင္ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၃